Het mechanisme
Messing is een legering van koper en zink. In bepaalde waterchemieën lost het zink selectief op terwijl het koper op zijn plaats blijft. Wat overblijft heeft dezelfde vorm en vaak dezelfde kleur als het origineel, maar is poreus, bros en heeft een fractie van de oorspronkelijke sterkte. Een aangetast draadeind kan er intact uitzien en toch bij handkracht afbreken.
Dat verraderlijke karakter is precies waarom ontzinking als faalmechanisme zo serieus wordt genomen: er is geen zichtbare waarschuwing en de storing komt jaren na oplevering, meestal als een plotselinge breuk of een lekkage in een weggewerkt tracé.
Alfa- en bètafase
Bij zinkgehaltes tot ongeveer 35 procent kristalliseert messing vrijwel volledig in de alfafase, die goed bestand is tegen ontzinking. Boven dat gehalte ontstaat daarnaast bètafase: harder, beter verspaanbaar en goedkoper te vormen, maar aanzienlijk gevoeliger voor selectieve aanval. Veel standaard fittingmessing is bewust bèta-houdend omdat het zich prettiger laat smeden en verspanen.
Ontzinkingsbestendig messing verlegt die balans. Door de samenstelling te sturen en een gecontroleerde warmtebehandeling toe te passen, wordt de bètafase grotendeels omgezet in alfa. Daarnaast wordt een spoor arseen toegevoegd, dat zich aan de korrelgrenzen ophoopt en het oplossen van zink daar remt.
- Alfafase: taai, ontzinkingsbestendig
- Bètafase: hard, verspaanbaar, gevoelig
- Warmtebehandeling stuurt de fasenverhouding
Wanneer DZR noodzakelijk is
Het risico stijgt bij chloriderijk, zacht of licht zuur water, bij verhoogde temperatuur en bij lange stilstandtijden. Kustgebieden, gebouwen met eigen waterbehandeling en installaties met seizoensmatige leegstand vallen daarmee in de risicocategorie. Omdat waterkwaliteit gedurende de levensduur van een gebouw kan veranderen, is DZR in drinkwaterinstallaties eerder een verstandige standaard dan een uitzondering.
In gesloten verwarmingscircuits met behandeld water is het risico laag, omdat het zuurstof- en chloridegehalte beperkt en constant is. Daar is standaard messing gangbaar en verdedigbaar.
Herkennen en verifiëren
DZR-messing is niet met het oog te onderscheiden van gewoon messing. Verificatie loopt via de materiaalaanduiding op de verpakking of het lichaam, de prestatieverklaring en het certificaat. Vraag bij twijfel om het analysecertificaat van de charge; een fabrikant die DZR toepast, heeft dat document standaard beschikbaar.
Oppervlak
Vaak visueel onveranderd.
Poreuze kopperlaag
Zink verdwenen, sterkte grotendeels weg.
Aanvalsfront
Volgt bètafase langs korrelgrenzen.
Intacte alfakern
Draagt zolang het front hem niet bereikt.
Aanbevolen EROPEX-producten
- Messing fittingen
Draadfittingen in ontzinkingsbestendige legering voor drinkwatertoepassingen.
- Persfittingen
Perslichamen met dezelfde legeringskeuze en volledige documentatie.
Veelgestelde vragen
- Is DZR-messing zwakker dan gewoon messing?
- Nee. De mechanische eigenschappen liggen in dezelfde orde; het verschil zit in de fasenstructuur en de corrosiebestendigheid, niet in de draagkracht.
- Is het spoor arseen schadelijk voor drinkwater?
- Nee. Het gaat om een zeer kleine, in de legering gebonden hoeveelheid; DZR-legeringen worden juist gecertificeerd op migratie naar drinkwater.
- Kan ontzinking gerepareerd worden?
- Nee. Aangetast materiaal wordt vervangen. Is één component aangetast, controleer dan alle componenten van dezelfde charge in hetzelfde watercircuit.
Gerelateerde onderwerpen
Onderwerpen en productfamilies die technisch het dichtst bij deze pagina liggen.
- MateriaalDZR-messing fittingen (CW602N)
Wat DZR-messing CW602N is, hoe ontzinking ontstaat, welke waterkwaliteiten risico geven en waarom EROPEX-persfittingen standaard in DZR worden uitgevoerd.
- KennisbankCertificeringen en keurmerken uitgelegd
Wat keurmerken zoals KIWA, DVGW, WRAS en ACS werkelijk toetsen, waarom ze per land verschillen, en hoe u een certificaatnummer en geldigheidsdatum controleert.
- KennisbankKIWA-certificering uitgelegd
Wat KIWA-certificering inhoudt, welke tests worden uitgevoerd, hoe het verschilt van DVGW, WRAS en ACS, en de actuele certificeringsstatus van EROPEX.
- KennisbankPersbochten 90°: montage en compatibiliteit
Montagegids voor persbochten 90°: uitlijning in twee vlakken, beugeling rond de bocht, drukverlies, uitzettingsopvang en de keuze tussen bocht en gebogen buis.
- KennisbankPersprofielen uitgelegd: TH, U, H en RF
Verschil tussen TH-, U-, H- en RF-persprofielen, welk profiel bij welke perstang hoort en waarom universele persgeometrie u gereedschapskosten bespaart.
- ProductfamiliePress Fittings
The core system: one press, one permanent joint.
- ProductfamiliePress Wall Plates
Fixed, square outlets for taps and showers.
- ProductfamiliePress Elbows 90°
Tight direction changes without a bending tool.